Bu çalışmamızda İslam tarihindecami ile siyasetin nasıl bir ilişkiiçerisindeolduğusorusunayanıtlarverdik.İslam`damabet/mescitkavramınındayandığı Kur`anî ve Muhammedîtemelleri gözler önüne sererekİslam tarihindeki ve günümüzdekimabetlerin o temellerle ne denlikoşutluk arz ettiğini irdeledik.Gördük ki koşutluktan ziyadekarşıtlık denilebilecek özellikleröne çıkıyor.Bu özelliklerin Türkiye`de ve İslamtoplumlarında yarattığı patolojiksonuçların çok derin politik vesosyolojik sorunlara yol açtığınısözümüzü sakınmadan teşhis ettik.Ne acı ki bugünkü camilerinMuhammedî mescitlerle ilgisi yokdenecek kadar azdır.