Yugoslavya sosyalizmi, İkinci Dünya Savaşı sonrasının dünyasında,aynı toplumsal ve siyasî sistematiğin kutuplaşmış uçlarına dönüşmeyeyönelen kapitalizm-reel sosyalizm geriliminde "üçüncü yol" arayışınagirenler için bir umut ışığı, önemli bir tecrübe gibiydi.Yugoslavya`nın federal yapısı, "millî mesele"yi, üniter millî devletsisteminden de Sovyetik merkeziyetçi çokuluslu "imparatorluk"sisteminden de farklı, milliyetçilik dışı bir "üçüncü yol"dan çözmüşgörünüyordu.1990`lara girerken, Yugoslavya`nın sunduğu "üçüncü yol" işaretlerinin"gibi"si bile kalmadı. Ülke, kapitalizmle reel sosyalizmin kaotik birbileşimi altında eziliyor; milliyetçiliğin en şoven, en fanatik biçimlerialtında ölümüne düşmanlığı, vahşeti, kitlesel göçü yaşıyor."Gibi"si bile olsa "üçüncü yol" umutlarını üreten de Yugoslavya toprağı,Yugoslavya halklarıydı; bu umutları yitirip bütün "yol"ları sonlandıran,tüketen de o... Ama bu ülkenin siyasî altüst oluşlarla, insanî-toplumsalçilelerle dolu yakın tarihinde, hep milliyetçiliğin provokasyonu var -Yugoslavya`nın kaderinde, bu provokasyonu bekleyen, inadına bereketlikaynakları kurutamamanın acısı var.Yugoslavya`nın bugünü de içeren tarihî hikâyesi, sadece coğrafîbakımdan değil, toplumsal-siyasî meseleler ve en temel insanîduyarlılıklar bakımından Türkiye`nin çok yakınında. Yugoslavya`yı"laboratuvar" gözüyle değil yakınlık duygusuyla izlemek, dünyanıngidişatını anlamak ve o gidişatta bir yer, bir taraf tutabilmek açısındanönemli.