Hıristiyan Protestanlığının ve Kızılbaş İnancının Doğuşu kitabı, gerek iş¬lenen konular gerekse yaklaşım bakımından ve 1890`lı yıllarda kaleme alınmış olması açısından "dönemin önemli belgesi" niteliği taşımaktadır. Dağavaryan`a göre hiçbir din veya inanış tamamıyla yeniden yaratılamaz. Mutlaka daha önce var olan dinlerden ve inançlardan doğar; yüzyıllar sü¬resince etkileşime uğrayarak değişir. Bu araştırmada Nazaret Dağavaryan kaynak inançları inceleyerek, Protestanlığın ve Kızılbaşlığın bu inançlardan nasıl doğduğunu ve mevcut zamandaki durumlarını irdelemiştir."25 Aralık 1862`de Sivas`ta doğdum. İstanbul`a gelerek, Amenapırgiçyan Okulu`na başladım; mezun olduktan sonra 1878`de Fransa`ya gittim. 1883`te İstanbul`a döndüm; birkaç ay Ziraat Nezareti`nde çalıştıktan sonra, memleketim Sivas`taki mektebe müdür oldum. Bu arada İstanbul Ermeni gazetelerine makaleler yazı-yordum. 1885`te İstanbul`da kurmuş olduğum `Kidagan Şarjum` (Bilimsel Hare¬ket) dergisinin yayınını da sürdürüyordum. 1887`de Fransız Hastanesi`nde asistan doktor olarak işe başladım, 1889`da Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi`nde başkâtiplik yaptım. Sultan Hamid zulmünün doruğa çıktığı dönemdi, sürekli evimde arama yapılıyor ve beni sorguya çekiyorlardı. 1896`da hapsedildim, dört ay sonra genel aftan yararlanarak serbest bırakıldım. Katolikos (Baş Patrik) seçimleri nedeniyle Kafkasya`da bulunduğum sırada, Osmanlı Meclis-i Mebusanı`na, Sivas`tan mebus seçildim. Koyu bir milletper¬ver olarak Osmanlı Parlamentosu`nda, toprak sorunu ve millî hakların korun¬ması konularında, sert tartışmalara girdim. Soydaşım olan Ermeni mebuslarla tartışmaya girip [Hürriyet ve] İtilâf Partisi`nin kurucularından biri oldum."